შეყვარებული სამურაი ხარაკირის უფლების გარეშე

(ერთი იაპონური ლეგენდის მოტივებზე)

ჩემი გული გრძობით სავსეა.
ისინი – ოცნებები, ზმანებები,
ფიქრთა მძივებად ასხმული მარგალიტები –
არსად გამქრალან.
უკვე მერამდენედ გადავუჭირე
გონივრულობის მათრახი,
წესრიგის გულგრილ მოყვარულთა მიერ
შვების წამლად გამოწერილი, –
და გვერდებამწვარნი კუთხე-კუნჭულებში მიიმალნენ.
თრთიან რაღაც ხანს, მაგრამ როგორც კი
მკაცრ ხელსა და მზერას მოვაკლებ,
თავს წამოყოფენ.
მაშინ კი ისევ ამეშლება შენზე ფიქრები...
მაპატიე, რომ ვერ გივიწყებ –
საპყრობილეში ჩაგდებულ სასოწარკვეთილ სამურაის
არც თავისუფლებას მიქადის ვინმე
და არც რამ იარაღი დამიტოვეს,
ხარაკირი რომ გავიკეთო.

ორი ყლუპი თავისუფლება

საუბარში ერთხელ ახსენე „ორი ყლუპი თავისუფლება“.
მაშინვე მივხვდი: იმ ფოტოზე, სადაც უკვე გაზრდილი ჩანხარ,
სად დაგთამაშებს ქალური სიბრძნის უხილავი ათინათები და
თვალიც გიღიმის, – რაღაც გაკლია: გულს გაკლია უსამანობა.

წარმოიშვა თუ არა ადამიანი მაიმუნისგან და რატომ დაიწყო ორ ფეხზე სიარული?

(Ardipithecus Ramidus-ის უახლესი აღმოჩენისა და მისი მნიშვნელობის შესახებ)

უნდა გავაწბილო ისინი, ვინც სწრაფად ირწმუნა (ხმა მომენტალურად დაირხა!), თითქოს, ამერიკელების უახლესი აღმოჩენის თანახმად, ადამიანი მაიმუნისგან არ წარმოშობილა.

Ardipithecus Ramidus – ასე უწოდეს პრიმატების სახეობას, რომელიც 4.4 მლნ წლის წინ ცხოვრობდა. ეს არის ერთ-ერთი რგოლი თანამედროვე ადამიანის, ჰომო საპიენსის ჩამოყალიბების გზაზე.

სინამდვილეში, შიმპანზეებზე დაკვირვება და ამ დაკვირვებების შედეგად ადამიანის ჩამოყალიბებაზე დასკვნების გამოტანა არის დღეს მიჩნეული არასწორად, თორემ ის, რომ ადამიანსა და მაიმუნებს საერთო წინაპარი ძველი პრიმატი სახეობები ჰყავდათ, დღესაც უდავოა მეცნიერთათვის.

არდი (ასე შეარქვეს იმ მდედრს, რომლის ჩონჩხმაც საოცრად კარგ მდგომარეობაში მოაღწია ჩვენამდე) მას შემდეგ ცხოვრობდა, რაც ადამიანისა და შიმპანზე/ბონობოს გზები გაიყარა (ეს 6-7 მლნ წლის წინ მოხდა). ამდენად, ის „ადამიანური ხაზის“ ერთი საინტერესო წარმომადგენელია. არდის ჩონჩხი ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემონახულია ადამიანის წინაპართა ჩონჩხებს შორის (თორემ უფრო ძველების ნაშთებიცაა აღმოჩენილი და არდი აღმოჩენილთა შორის „უძველესი“ როდია) და მკვლევართ მრავალი ახალი და საინტერესო დასკვნის გაკეთების საშუალებას აძლევს. კერძოდ, მაგალითად:

არდი ორ ფეხზეც დადიოდა და ხეებზეც „ფრთხილად“ დაძვრებოდა (არა იმგვარად,  როგორც თანამედროვე მაიმუნები). საამისოც მას ფეხზე განზე გაწეული დიდი თითი ეხმარებოდა. რითია ეს ფაქტი მნიშვნელოვანი?

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ადრინდელი შეხედულება, თითქოს ადამიანის წინაპარი ორ ფეხზე გაშლილ მინდვრებში „გამოსვლასთან“ დაკავშირებით დადგა, არდის აღმოჩენის შემდეგ მცდარად იქნა მიჩნეული. საქმე ისაა, რომ როგორც უტყუარად დადგინდა, არდი ტყეში ცხოვრობდა.

ორ ფეხზე სიარულის დაწყებასთან დაკავშირებით, ამჟამად აქტუალურია მეორე თეორია, რომელსაც პირობითად ჰქვია „სექსი საკვების სანაცვლოდ“. მისი არსი შემდეგშია:

პირველ რიგში უნდა აღინიშნოს, რომ არდის საგრძნობლად დაპატარავებული ეშვები აქვს, განსხვავებით ყველა მაიმუნისგან (საერთოდ, ეშვები მამრებს უფრო დიდი აქვთ ხოლმე).

ეშვების სიდიდე მეცნიერთათვის მამრთა აგრესიულობის ნიშანია. ეშვები ის ბუნებრივი იარაღია, რომელიც მამრს მდედრის მოსაპოვებლად გამართულ ორთაბრძოლებში სჭირდება. არდის ეშვების სიპატარავე უკვე მის „გაადამიანურებაზე“ მიუთითებს. აგრესიის გზით მდედრის მოპოვების სქემა შეცვალა მდედრისა და მისი ნაშიერისთვის საკვების შეთავაზების სქემამ.

როგორღა მიართმევდა სექსუალური ლოიალობის მაძიებელი მამარი მდედრს ტყეში მოგროვილ საკვებს, თუკი ხელები თავისუფალი არ ექნებოდა ამ საკვების მოსატანად? ჰოდა, თეორიის არსიც ესაა: არდიპითეკუს რამიდუსის მამრებს ორ ფეხზე სიარული თითქოს მდედრისთვის საკვების მისატანად დასჭირდათ.

წყარო: http://news.nationalgeographic.com/news/2009/10/091001-ardipithecus-ramidus-ardi-oldest-human-skeleton-fossils.html

რელიგიის სწავლება სკოლაში

ეს პოსტი არის ერთგვარი კომენტარი ტომუშკას ბლოგზე გამოქვეყნებული პოსტისთვის შენი არგუმენტირებული პოზიცია!, სადაც გაიმართა ფრიად საინტერესო დისკუსია საკითხზე, უნდა იყოს თუ არა მოწყობილი საჯარო სკოლების საკლასო ოთახებში ხატების კუთხეები.
არსებობს განათლების მინისტრის მიერ დამტკიცებული ეროვნული სასწავლო გეგმა, რომელშიც გაწერილია სასწავლო საგნები, მათი სწავლების მეთოდიკა, სკოლის ძირითადი ამოცანები და ა.შ.
მე-7 კლასის საზოგადოებრივი მეცნიერებების პროგრამით, კულტურისა და რელიგიის მიმართულებაში გათვალისწინებულია შემდეგი:
[ისტ. გეო. VII. 12.] მოსწავლე აანალიზებს, თუ რა მნიშვნელობა აქვს რელიგიას საზოგადოების ცხოვრებაში.
შედეგი მიღწეულია, თუ მოსწავლე:

• არქეოლოგიურ და ეთნოგრაფიულ (სახელმძღვანელოში მოცემული და მოძიებული) მასალაზე დაკვირვების საფუძველზე საუბრობს საზოგადოების რელიგიურ წარმოდგენებზე;
• ჯგუფური მუშაობისას რომელიმე ქვეყნის მაგალითზე მსჯელობს რელიგიური ტოლერანტობის შესახებ როგორც წარსულში, ასევე დღეს;
• კლასში დისკუსიის დროს მსჯელობს, თუ რა გავლენას ახდენდა რელიგია ოჯახურ ყოფაზე ადრე და რა გავლენას ახდენს იგი დღეს;
• რუკაზე უჩვენებს მისთვის ცნობილი რელიგიების წარმოშობის ადგილებს, გავრცელების დღევანდელ არეალებს და ჩამოთვლის მათთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან საკულტო ძეგლებს, სიმბოლოებსა თუ ტრადიციებს;
• რომელიმე ქვეყნის რელიგიისა და კულტურის შესახებ მოპოვებული ინფორმაციის საფუძველზე მსჯელობს, თუ როგორ დაეხმარებოდა ეს ინფორმაცია ამ ქვეყანაში მოგზაურობის დროს;
• თანაკლასელებთან ერთად მოპოვებული ეთნოგრაფიული მასალის (სახელმძღვანელო, ლიტერატურა, ფილმები, ილუსტრაციები, საკუთარი სამგზავრო ჩანაწერები, ინტერვიუები და სხვა) საფუძველზე საუბრობს საქართველოში მცხოვრები ეროვნებების საოჯახო თუ რელიგიური დღესასწაულების შესახებ და ავლებს მათ შორის პარალელებს;
• იყენებს სტატისტიკურ ინფორმაციას და ადგენს საქართველოს მოსახლეობის ძირითადი რელიგიების ამსახველ რუკას; მსჯელობს საქართველოში რელიგიის გეოგრაფიის განმსაზღვრელ ისტორიულ ფაქტორებზე.

როგორც გამომცემელი (ვარ გამომცემლობა „ლოგოს პრესის“ დამფუძნებელი) გთავაზობთ გაეცნოთ ჩვენი მე-7 კლასის ისტორიის სახელმძღვანელოს შესაბამის თავს (სახელმძღვანელოს გადამუშავებული და ხელახლა გრიფირებული ვარიანტი წელს სექტემბერში შევიდა საქართველოს სკოლების ნაწილში, მათ შორის რუსულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე). თავის სათაურია „რელიგია“ და იგი დაწერა ერთ-ერთმა ჩვენმა ავტორმა, თსუ ფოლკლორისტიკის კათედრის გამგემ, ახალი აღთქმის თანამედროვე ქართულ ენაზე მთარგმნელმა და, ზოგადად, შესანიშნავმა მეცნიერმა და მოაზროვნემ, პროფესორმა ზურაბ კიკნაძემ. ტექსტის დახვეწაზე – სკოლის მოსწავლის დონესთან დაახლოებასა და ასევე სავარჯიშების შედგენაზე ზოგიერთ სხვა ავტორთან ერთად თქვენი მონა-მორჩილიც მუშაობდა.

Discover Simple, Private Sharing at Drop.io

ქვემოთ მოცემულ ლინკზე შეგიძლიათ პირდაპირ ეკრანზე წაიკითხოთ ან ჩამოტვირთოთ PDF ფაილი (გთხოვთ მხოლოდ პირადი მოხმარებისთვის გამოიყენოთ – კოპირაიტით დაცული მასალაა):

http://drop.io/religia7klasisistorialogospress/asset/religia-tavi-logos-presis-me-7-klasis-istoriis-saxelmzgvanelodan-pdf

ვიმედოვნებ, რომ ამ მასალას თქვენთვისაც საინტერესოდ და სასარგებლოდ ჩათვლით და მასზე დაყრდნობით ნათელი წარმოდგენა შეგექმნებათ იმაზე, თუ როგორ უყურებს დღეს სახელმწიფო რელიგიის სწავლებას სკოლაში და როგორი შეთავაზება გავუკეთეთ სასწავლო მასალის სახით პედაგოგებსა და მშობლებს გამომცემლობამ და ავტორებმა. მოკლედ რომ აგიხსნათ სახელმძღვანელოების შექმნისა და გრიფირების მექანიზმი, სახელმწიფო აცხადებს ტენდერს და გამომცემლობებს განხილვისა და გრიფირებისთვის შეაქვთ სახელმძღვანელოები; პედაგოგს დღეს შეუძლია არჩევანი გააკეთოს რამდენიმე ალტერნატიული სახელმძღვანელოდან.

ამ პოსტის მარჯვენა მხარეს, ბლოგის ზედა ნაწილში მოთავსებული მაქვს პატარა გამოკითხვა, რომელსაც ვადა მალე გასდის. თუ არ დაიზარებთ, ტომუშკას და სხვა რამდენიმე ადამიანის მაგალითს მიმართეთ და თქვენც გამოხატეთ აზრი კიდევ ერთ საჭირბოროტო საკითხზე: „თქვენი აზრით, სად უნდა იღებდნენ მოზარდები სექსუალურ განათლებას?“ (შეგიძლიათ ერთდროულად რამდენიმე პასუხი მონიშნოთ!) წინასწარ გმადლობთ :)

ორგაზმის იმიტატორი (ტომუშკას სახალისო პოსტი საინტერესო კომენტარებით)

წაიკითხეთ ტომუშკას ბლოგზე "გზაზე ერთი კაცი მიდიოდა"

ასევე, ამ თემასთან კავშირში ჩემი ბლოგის მარჯვენა სვეტში გაეცანით გამოკითხვის შედეგებს თემაზე "თქვენი აზრით, სად უნდა იღებდნენ მოზარდები სექსუალურ განათლებას?"

თავისუფლების სამყაროში

მე ვმოგზაურობ თავისუფლების უსამანო სამყაროში,
როცა ქუჩების თვალებში ბნელა, როცა მწეწავენ
უნდობლობის ხშირი ქარები, – როცა ვინდომებ.

მე შემიძლია გადავლახო დროცა და სივრცეც,
გავხდე ამაყი, უშიშარი ტორეადორი,
მე ძალა შემწევს... – თუ მოვინდომე.

უნდა ვიპოვო თანამოაზრე ქუჩის გადაღმა,
აღმოვაჩინო უსამანო სულის პატრონნი,
დავრჩე მართალი მართალთა თვალში, – მე მოვინდომებ.

საზოგადოებრივი ძალადობა და პიროვნული ბედნიერება

ადამიანი არ შექმნილა ერთხელ და სამუდამოდ დადგენილ იდეურ კონსტრუქციაში საარსებოდ. ბედის ირონიით, მას წინაპარ-წინამორბედთა მიერ შექმნილ და საზოგადოებრივი ერთობის მხრიდან თავსმოხვეულ "ჭეშმარიტ" კონსტრუქციებთან, ანუ კულტურულ სტერეოტიპებთან, მორგება/ბრძოლა უხდება ადრეული ბავშობის ასაკიდან. რაც უფრო მძლავრად ჩაითრევს დადგენილი ცხოვრების წესი კონკრეტულ ინდივიდს, მით ნაკლებ მოსალოდნელია ამ ინდივიდისგან ნოვაცია; პირიქით, ასეთი ინდივიდისგან წინაპართა ტრადიციების გააფთრებულ დაცვას უნდა ველოდეთ ან ქამელეონივით ახალ გარემოსთან მორგებას. დადგენილ კონსტრუქციაში არსებობის სურვილი საკუთარ პიროვნულ გადაწყვეტილებებზე პასუხისმგებლობის აცილების საშუალებას იძლევა და, ამდენად, მორალური არჩევანის თავისუფლებისგან გაქცევით ფსიქოლოგიური კომფორტის იმიტაციას ქმნის.

ის აზრები, თავს რომ გვახვევენ ხოლმე – რომელთაც საზოგადოების შეხედულებებს ვუწოდებთ, ან სასულიერო ავტორიტეტების ანდა მამა-პაპათა წესად მოვიხსენიებთ – სხვათა ძალადობის, მათი მხრიდან ჩვენი ფლობის და, რაც იგივეა – ჩვენზე ბატონობის სურვილის გამოხატულებაა. ამ სურვილს კი საფუძვლად უდევს მოჩვენებითი თვითდამკვიდრებისა და  ბედნიერების (ნამდვილი ბედნიერების სუროგატის) მოპოვების უიღბლო მცდელობა – იდეური და ფსიქოლოგიური ძალადობის ეს ფორმა ხშირად მორჩილი უმრავლესობის კოლექტიური ცნობიერის დონეზეა გაზიარებული და უაზრო ერთგულებისა და თავგანწირვის ნიშნით აღბეჭდილი.

ამ ძალადობისთვის თავის დაღწევა სულაც არ ნიშნავს რაიმე ახალ განზომილებაში გადასვლას ან საკუთარი თავის ღალატს, – როგორც ეს შეიძლება თავდაჯერებას მოკლებულ და კარჩაკეტილ ადამიანს მოეჩვენოს, არამედ პირიქით – გულისხმობს საკუთარ თავთან, როგორც ადამიანური ბედნიერების ქვაკუთხედთან და პირველსაწყისთან დაბრუნებას... ამ მოძალადე აზრთა საპირისპიროდ, ბედნიერების ერთი საიდუმლო, როგორც ჟორჟ ბერნანოსს უთქვამს, “სხვის სიხარულში საკუთარი სიხარულის განცდის უნარია”, – დამოუკიდებლად იმისგან, რას ფიქრობენ ამის შესახებ არამკითხე სხვები.